Pandemie

Corona 4 horsemen

Een pandemie is een uitbraak van ziekte op grote en soms wereldwijde schaal waar grote delen van de bevolking getroffen worden. Het woord pandemie is afkomstig uit het grieks: pan betekent geheel en demos betekent volk: pandemie raakt het gehele volk. Een wereldwijde ziekte die stabiel is in het aantal zieken is geen pandemie, maar een endemie. Seisoensgebonde ziekten worden over het algemeen niet als pandemie geregistreerd, omdat ze overal op de wereld tegelijk opkomen en niet vanuit één plek heenkomen.

Om tot een pandemie gerekend te worden moet een ziekte aan drie eisen voldoen:

Een ziekte die mensen zwaar treft is niet per se een pandemie. Kanker bijvoorbeeld raakt veel mensen en is zeer dodelijk, het kan echter niet overgedragen of opgelopen worden.



WHO Regions

WHO regional offices

The World Health Orginasation (WHO) gebruikt zes fasen om een pandemie en zijn benodigde maatregelen te beoordelen.

Fase Omschrijving
1 Gedurende fase 1 is de ziekte enkel van invloed op dieren en verspreid het zich van dier naar dier, over het algemeen binnen dezelfde soort. Er zijn in deze fase nog geen meldingen dat een mens besmet is.
2 Gedurende fase 2 is er geconstateerd dat de ziekte mensen heeft geinfecteerd. Er is dan sprake van een dreigende pandemie.
3 In fase 3 zijn er clusters van infectie in mensen gevonden: meerdere mensen in een groep zijn geinfecteerd. Er kan ook al gelimiteerde mens naar mens infectie geconstateerd zijn als de individuen nauw contact hebben gehad. Echter de ziekte blijft binnen kleine groepen mensen en weet zich niet verder te verspreiden. Als het hierbij blijft is de ziekte geen pandemie.
4 In fase 4 is er duidelijk geconstateerd dat er mens op mens infectie is opgetreden minimaal resulterend in een uitbraak in de samenleving. De mogelijkheid dat de ziekte zich kan verspreiden in de samenleving vergroot het risico op een pandemie signifikant. Als een land zo'n ziekte geconstateerd heeft, moet deze direct de WHO inlichten om gezamelijk tot een actieplan te komen. Het risico op een pandemie is nu groot, maar nog niet zeker.
5 In fase 5 is de ziekte in minimaal twee landen binnen één WHO regio (zie figuur "WHO regional offices") geconstateerd. Terwijl de ziekte op vele landen nog geen invloed heeft, is het benoemen van fase 5 wel een veeg teken dat een pandemie op komst is.
6 Fase 6 gaat van kracht als fase 5 van kracht is en er in een land in een andere WHO regio nog een uitbraak is. Waneer deze fase ingaat, is er sprake van een pandemie.
Aan het eind van een pandemie zijn er nog twee fasen: de post-peak en post-pandemie fase.
post-peak De post-peak fase gaat in wanneer het aantal mensen geinfecteerd met de ziekte zakt. Echter kunnen de genomen maatregelen niet meteen worden opgeheven, vanwege mogelijke heropleving van de ziekte. Vele pandemieën hebben meerdere heroplevingen gehad na de eerste golf.
post-pandemie Gedurende de post-pandemie fase heeft de ziekte een vergelijkbare aanwezigheid als andere seizoensgebonde ziekten. Het is tijdens deze fase nog wel belangrijk om voorbereid te zijn op een heropleving, maar de pandemie is voorbij.


Het gebruik van deze fasen is vooral bedoeld om communicatie en planning tussen landen en organisaties makkelijker te maken en is niet per se lineair. Een land kan van fase 4 terug gaan naar fase 3 als de juiste maatregelen genomen worden. Het kan ook gebeuren dat de ziekte zich zo snel verspreid dat de WHO van fase 3 in één keer naar fase 5 of 6 gaat.